Notities
Wild aanwezig
Eetbaar gebruik
Eetbare delen:
- Bladeren
- Olie
- Scheuten
Eetbare toepassingen:
- Kleurstof
- Stremmingsmiddel
- Drank
- Olie
Jonge bladeren kunnen gekookt worden als groente en toegevoegd aan soepen. Ze kunnen ook gedroogd worden voor gebruik in de winter. Brandnetels zijn een waardevolle aanvulling op het dieet. Ze zijn zeer voedzaam, gemakkelijk te verteren en rijk aan mineralen (vooral ijzer) en vitamines (vooral A en C).
Gebruik alleen jonge bladeren en draag stevige handschoenen tijdens het oogsten om te voorkomen dat je gestoken wordt. Het koken van de bladeren of het grondig drogen ervan neutraliseert de steek, waardoor de bladeren veilig zijn om te eten.
De jonge scheuten, die in het voorjaar worden geoogst wanneer ze 15 - 20 cm lang zijn, samen met de ondergrondse stam, zijn erg lekker. Oude bladeren kunnen een laxerend effect hebben.
De planten worden commercieel geoogst voor de extractie van chlorofyl, dat als groene kleurstof (E140) in voedingsmiddelen en medicijnen wordt gebruikt.
Van de gedroogde bladeren kan een thee worden gemaakt, die verwarmend is op een winterse dag. De smaak is vrij neutraal, waardoor het als tonic aan China-thee kan worden toegevoegd.
Het sap van de bladeren of een aftreksel van de kruid kan gebruikt worden als vervanging voor stremsel bij het stremmen van plantaardige melk. Brandnetelbier wordt gebrouwen van de jonge scheuten.
Giftigheid
The leaves of the plants have stinging hairs, causing irritation to the skin[21, 200]. This action is neutralized by heat or by thorough drying, so the cooked leaves are perfectly safe and nutritious[200]. However, only young leaves should be used because older leaves develop gritty particles called cystoliths which act as an irritant to the kidneys[172]. Possible interference with allopathic drugs for diabetes mellitus, hypertension. Central nervous system depression drugs (e.g. morphine, alcohol) may also interact with nettle. Avoid during pregnancy [301].
Teelt
Urtica dioica, ook wel bekend als de brandnetel, is een veelzijdige plant met verschillende toepassingen, zoals voedsel, medicijnen en vezels. Deze plant is ook van groot belang voor de biodiversiteit, aangezien er minstens 30 insectensoorten op voeden, en de rupsen van verschillende vlindersoorten afhankelijk zijn van deze plant.
Teeltomstandigheden
- Grondsoort: De brandnetel heeft een voorkeur voor een bodem die rijk is aan fosfaten en stikstof. Voor hoogwaardige vezels is een diepe, rijke grond noodzakelijk.
- Verspreiding: In vruchtbare bodems kan de plant zich snel verspreiden en is moeilijk te bestrijden. Het wordt gezegd dat het drie keer per jaar maaien gedurende drie jaar de plant kan uitroeien.
- Compagnonplant: De brandnetel is een goede compagnon voor fruitbomen en zacht fruit. Wanneer het niet te veel oprukt, kan het de gezondheid van nabijgelegen fruitplanten verbeteren en bescherming bieden tegen vogels, hoewel het de oogst bemoeilijkt.
Voortplanting
Urtica dioica is tweehuizig, wat betekent dat zowel mannelijke als vrouwelijke planten moeten worden gekweekt als zaadproductie gewenst is.
Temperatuur en Groei
- Warmtebestendigheid: De plant is hittebestendig in zones 10 tot 1. Dit betekent dat de brandnetel goed kan overleven in gebieden met veel hitte.
- Groeiwijze: De plant groeit als een loper en verspreidt zich via wortelstokken of uitlopers. Het wortelpatroon is vezelig en vertakt zich in een groot aantal fijne wortels.
Oogst
De bladeren en jonge scheuten worden meestal in het voorjaar geoogst, vóór de bloei, van vroeg tot laat in het voorjaar. De brandnetel bloeit van de late lente tot de zomer, meestal van juni tot augustus in het noordelijk halfrond. Deze plant groeit snel en kan binnen één groeiseizoen zijn volle hoogte bereiken, waardoor het een robuuste en krachtige plant is.
Medicinaal
Urtica dioica, beter bekend als brandnetel, heeft een lange geschiedenis als kruidengeneesmiddel en voedzame aanvulling op de voeding.
Een thee gemaakt van de bladeren wordt traditioneel gebruikt als een reinigende tonic en bloedzuiveraar. De plant wordt vaak ingezet bij de behandeling van:
- Hooi koorts
- Artritis
- Bloedarmoede
De hele plant heeft verschillende medicinale eigenschappen, waaronder:
- Antiasthmatisch
- Antidandruff
- Astringent
- Depuratief
- Diuretisch
- Galactogoge
- Heemostatisch
- Hypoglycemisch
- Tonicum
Een infusie van de plant is bijzonder waardevol bij het stoppen van interne bloedingen. Daarnaast wordt het gebruikt voor:
- Bloedarmoede
- Overmatige menstruatie
- Aambeien
- Huidklachten, met name eczeem
Extern wordt de plant toegepast bij huidproblemen, artritispijn, jicht, ischias, neuralgie en haarproblemen.
De verse bladeren van de brandnetel kunnen op de huid worden gewreven of geklopt als behandeling voor reuma. Deze praktijk, bekend als urtificatie, veroorzaakt intense irritatie door de steken van de brandnetels. Dit werkt op twee manieren:
- Het fungeert als een tegenirritant, waardoor er meer bloed naar het gebied stroomt om de toxines te verwijderen.
- De mierenzuur in de brandnetels heeft een gunstig effect op de gewrichten.
Voor medicinale doeleinden is het het beste om de plant in mei of juni te oogsten, wanneer deze in bloei staat, en deze te drogen voor later gebruik.
Het sap van de brandnetel kan dienen als een tegengif voor de steken van de bladeren, en een infusie van de verse bladeren werkt helend en verzachtend als lotion voor brandwonden. De wortel heeft een positief effect op vergrote prostaatklieren. Een homeopathisch middel wordt gemaakt van de bladeren en wordt gebruikt bij de behandeling van reumatische jicht, netelroos en waterpokken. Extern kan het worden aangebracht op blauwe plekken.
Overig gebruik & natuurwaarde
Urtica dioica, ook wel bekend als de brandnetel, staat bekend om zijn waarde voor de natuur. Deze plant trekt verschillende soorten dieren en insecten aan, wat bijdraagt aan de biodiversiteit in zijn omgeving.
Belangrijke punten over de wildlife waarde van Urtica dioica:
- Voedselbron: De brandnetel biedt voedsel aan diverse insecten, zoals vlinders en bijen. Deze insecten zijn cruciaal voor de bestuiving van andere planten.
- Schuilplaats: De dichte groei van de brandnetel biedt een veilige schuilplaats voor kleine zoogdieren en vogels. Dit helpt hen te beschermen tegen roofdieren.
- Leefgebied: De plant creëert een geschikt leefgebied voor verschillende soorten larven en andere ongewervelde dieren, die afhankelijk zijn van de brandnetel voor hun ontwikkeling.
- Ecologische rol: Door de aanwezigheid van Urtica dioica in een ecosysteem, wordt de voedselketen versterkt. Het ondersteunt niet alleen de herbivoren die de plant eten, maar ook de carnivoren die deze herbivoren jagen.
De aanwezigheid van Urtica dioica in een tuin of natuurgebied kan dus een positieve impact hebben op de lokale fauna. Het bevordert een gezonde en diverse omgeving, wat essentieel is voor het behoud van verschillende diersoorten.
Urtica dioica, ook wel bekend als brandnetel, heeft verschillende nuttige toepassingen:
Bodemverbetering: Brandnetel kan dienen als een effectieve bodembedekker. Het voorkomt bodemerosie en verbetert de bodemkwaliteit door voedingsstoffen te accumuleren. Daarnaast trekt het nuttige insecten aan.
Vezels: Uit de stelen van de brandnetel wordt een sterke, vlasachtige vezel gewonnen. Deze vezel wordt gebruikt voor het maken van touw en stof, en is ook geschikt voor de productie van papier. De vezels worden geoogst als de plant in het vroege najaar begint af te sterven en moeten worden gefermenteerd voordat ze worden geëxtraheerd. De opbrengst van brandnetelvezels is minder dan die van vlas, en de extractie is ook moeilijker.
Biomassa: Het plantmateriaal dat overblijft na het extraheren van de vezels is een goede bron van biomassa. Dit wordt gebruikt voor de productie van suiker, zetmeel, eiwitten en ethylalcohol.
Olie: De olie die uit de zaden wordt gewonnen, kan als brandstof worden gebruikt.
Compost: Brandnetel is een essentieel ingrediënt in 'QR' kruidencompostactivator, een gedroogde en gemalen mix van verschillende kruiden die aan composthopen kan worden toegevoegd om de bacteriële activiteit te versnellen. De bladeren zijn ook een uitstekende aanvulling op de composthoop en kunnen 7 tot 21 dagen in water worden geweekt om een voedzame vloeibare meststof voor planten te maken. Deze vloeibare meststof is zowel insectenwerend als een goede bladmeststof.
Insectenwerend: Hoewel veel insectensoorten zich voeden met brandnetels, worden vliegen door de plant afgestoten. Een bosje vers geknipte stelen kan als afschrikmiddel in voedselkasten worden gebruikt.
Zuivelvervanger: Het sap van de plant of een aftreksel van de gekookte kruiden kan melk laten stremmen en fungeert zo als een vervanger voor stremsel.
Haarverzorging: Een haarwas gemaakt van de geïnfuseerde bladeren wordt gebruikt als tonic en tegen roos.
Kleurstoffen: Een mooie en permanente groene kleurstof kan worden verkregen uit een aftreksel van de bladeren en stelen. Een gele kleurstof kan worden verkregen uit de wortel wanneer deze met aluin wordt gekookt.
Urtica dioica fungeert ook als een dynamische accumulator, die mineralen of voedingsstoffen uit de bodem verzamelt en opslaat in een meer bio-beschikbare vorm, wat kan worden gebruikt als meststof of om mulch te verbeteren.
Attracts Wildlife Carbon Farming Dynamic accumulator Food Forest
Kenmerken & vermeerdering
Urtica dioica is een perennial die snel groeit en kan een hoogte bereiken van 1,2 meter (4 voet) en een breedte van 1 meter (3 voet 3 inch).
Deze plant is winterhard tot UK zone 4 en is niet gevoelig voor vorst.
Kenmerken:
- Blad: Van maart tot november.
- Bloei: Van mei tot oktober.
- Zaden: Rijzen van juni tot oktober.
Urtica dioica is dioecious, wat betekent dat individuele bloemen ofwel mannelijk of vrouwelijk zijn. Op één plant komt slechts één geslacht voor, dus zowel mannelijke als vrouwelijke planten moeten worden gekweekt als zaad gewenst is. De plant wordt door de wind bestoven en is niet zelfvruchtbaar.
Deze soort staat bekend om het aantrekken van wildlife.
Geschikte bodems:
- Licht (zandgrond)
- Medium (leemgrond)
- Zwaar (klei)
Geschikte pH-waarden:
- Licht zuur
- Neutraal
- Basis (licht alkalisch)
Omgevingsvoorkeuren:
- Groeit in halfschaduw (lichte bossen) of zonder schaduw.
- Heeft een voorkeur voor vochtige grond.
- Tolerant voor sterke winden, maar niet voor maritieme blootstelling.
Urtica dioica kan op verschillende manieren worden vermeerderd:
- Zaad: Zaai in het voorjaar in een koude kas. Bedek de zaden slechts lichtjes met aarde.
- Wanneer de zaailingen groot genoeg zijn om te hanteren, kunnen ze in individuele potten worden verplant.
Plant de zaailingen in de zomer in de volle grond.
Scheuren: Dit kan op bijna elk moment tijdens het groeiseizoen.
Het is een eenvoudige methode; plant de gescheurde delen direct op hun permanente plek.
Met deze technieken is het vermeerderen van Urtica dioica een toegankelijke en effectieve manier om deze plant te kweken.
Habitat
Woodland Garden Sunny Edge; Dappled Shade; Shady Edge; Meadow; Hedgerow;