Chenopodium bonus-henricus
Brave Hendrik
Syn.: C. esculentus.
Eetbaar gebruik
Eetbare delen: Bloemen, bladeren, zaden, scheuten
Eetbare toepassingen:
Jonge bladeren: Deze kunnen zowel rauw als gekookt gegeten worden. Ze verwelken snel na het plukken, dus gebruik ze zo snel mogelijk na de oogst. De bladeren zijn het lekkerst in de lente en vroege zomer; oudere bladeren worden taai en bitter. Rauwe bladeren moeten in kleine hoeveelheden gegeten worden vanwege mogelijke toxiciteit. Jonge bladeren kunnen fijngehakt worden en als onderdeel van een gemengde salade gebruikt worden, hoewel de smaak niet voor iedereen aantrekkelijk is. Gekookte bladeren zijn een acceptabele vervanger voor spinazie, maar zijn het lekkerst in combinatie met andere, smakelijkere bladeren. Ze zijn een goede bron van ijzer.
Jonge bloeiende scheuten: Deze worden gekookt gegeten. Wanneer de plant op goede grond groeit, kunnen de scheuten zo dik als een potlood worden. Bij een lengte van ongeveer 12 cm worden ze net onder de grond afgesneden, gepeld en als asperges gebruikt. Dit is een zeer aangename lentegroente. Soms worden de scheuten geblancheerd door het licht uit te sluiten, wat resulteert in langere en sappigere scheuten, maar dit vermindert ook de hoeveelheid vitamines.
Jonge bloemknoppen: Deze worden ook gekookt gegeten en worden beschouwd als een gourmet-voedsel, hoewel ze vrij klein zijn en het oogsten tijdrovend kan zijn.
Zaden: Deze kunnen gemalen en gemengd met bloem worden gebruikt voor het maken van brood en andere producten. De zaden zijn klein en lastig te oogsten, maar dit kan eenvoudig gedaan worden. Ze moeten een nacht in water worden geweekt en grondig worden afgespoeld voordat ze gebruikt worden om saponinen te verwijderen.
Giftigheid
The leaves and seeds of all members of this genus are more or less edible. However, many of the species in this genus contain saponins, though usually in quantities too small to do any harm. Although toxic, saponins are poorly absorbed by the body and most pass straight through without any problem. They are also broken down to a large extent in the cooking process. Saponins are found in many foods, such as some beans. Saponins are much more toxic to some creatures, such as fish, and hunting tribes have traditionally put large quantities of them in streams, lakes etc in order to stupefy or kill the fish[K]. The plants also contain some oxalic acid, which in large quantities can lock up some of the nutrients in the food. However, even considering this, they are very nutritious vegetables in reasonable quantities. Cooking the plants will reduce their content of oxalic acid. People with a tendency to rheumatism, arthritis, gout, kidney stones or hyperacidity should take especial caution if including this plant in their diet since it can aggravate their condition[238].
Teelt
Chenopodium bonus-henricus, ook wel bekend als Good King Henry, is een historische graangewas die vroeger vaak als een vaste groente werd geteeld. Tegenwoordig is deze plant minder populair en wordt ze zelden gekweekt.
Teeltinformatie
- Grond: De plant geeft de voorkeur aan een vruchtbare, humusrijke bodem in een zonnige positie. In de zomer levert ze een betere oogst als ze in lichte schaduw wordt gekweekt.
- Verzorging: Good King Henry is zeer gemakkelijk te kweken en verdraagt aanzienlijke verwaarlozing. Ze groeit goed in de meeste bodems en situaties.
- Oogst: Ongeveer dertig planten kunnen voldoende voedsel leveren voor vier personen.
Groeikenmerken
- Groeivorm: De plant heeft een klonterige groeiwijze met een beperkte spreiding.
- Wortelstructuur: De wortels zijn penwortels, vergelijkbaar met die van een wortel, die recht naar beneden groeien.
Historische context
Vroeger werden deze gewassen veelvuldig verbouwd, maar ze zijn in de vergetelheid geraakt. De redenen voor deze afname zijn divers, waaronder kolonisatie, genocide, marktdruk en de komst van betere gewassen uit andere gebieden.
Beheer
- Standaardbeheer: De planten groeien tot hun standaardhoogte. Oogst fruit, zaden of andere producten met niet-destructieve beheersystemen.
- Voedingswaarde: Good King Henry valt onder de categorie basisvoedsel met een uitgebalanceerde hoeveelheid koolhydraten (0-15% eiwit, 0-15% olie, met ten minste één boven de 5%).
Met de juiste zorg en aandacht kan Chenopodium bonus-henricus een waardevolle aanvulling zijn op de tuin.
Medicinaal
Chenopodium bonus-henricus heeft verschillende medicinale toepassingen. Het kruid staat bekend om zijn emolliente, laxerende en vermifuge eigenschappen.
Belangrijke punten:
- Emollient: Het kruid verzacht de huid en kan helpen bij irritaties.
- Laxatief: Het bevordert de stoelgang. De zaden zijn een milde laxans en zijn geschikt voor kinderen.
- Vermifuge: Het helpt bij het bestrijden van worminfecties.
Het gebruik van deze remedie wordt afgeraden voor mensen met nierklachten of reuma.
Een poultice van de bladeren kan worden toegepast om chronische wonden, koken en abcessen te reinigen en te genezen.
Het is belangrijk om altijd professioneel advies in te winnen voordat je een plant medicinale gebruikt.
Overig gebruik & natuurwaarde
Chenopodium bonus-henricus kan worden gebruikt voor het maken van kleurstoffen.
- Gouden en groene kleurstoffen kunnen worden verkregen uit de hele plant.
Carbon Farming Food Forest
Kenmerken & vermeerdering
Chenopodium bonus-henricus is een perennial plant die tot 0,3 m (1 ft) hoog en breed kan worden.
Deze plant is winterhard tot UK zone 5 en is niet gevoelig voor vorst.
Bloei vindt plaats van mei tot juli, terwijl de zaden rijpen van juni tot augustus.
Belangrijke kenmerken:
- Hermafrodiet: de plant heeft zowel mannelijke als vrouwelijke organen.
- Bestuiving: gebeurt door de wind.
Chenopodium bonus-henricus groeit goed in verschillende bodemsoorten:
- Lichte (zandige)
- Gemiddelde (lemige)
- Zware (klei) bodems
De plant gedijt in een pH-omgeving die mild zuur, neutraal of basis (mild alkalisch) is.
Het is belangrijk op te merken dat deze plant niet in de schaduw kan groeien en de voorkeur geeft aan vochtige grond.
Zaad - Zaai in het voorjaar in een koude kas. De kieming kan traag zijn, maar meestal kiemt een hoog percentage van de zaden. Deze zaden kiemen het beste bij een temperatuur van 20°C.
Koude stratificatie van maximaal 9 weken bij 4°C vóór blootstelling aan 20°C zal de kiemkracht verhogen.
Verpot de zaailingen in individuele potten zodra ze groot genoeg zijn om te hanteren. Plant ze in de zomer op hun definitieve plek.
Verdeeling kan in het voorjaar plaatsvinden. Dit is heel eenvoudig; grotere kluiten kunnen direct op hun definitieve plek worden herplant. Het is echter beter om kleinere kluiten eerst in potten te plaatsen en ze in een koude kas verder te laten groeien totdat ze goed geworteld zijn.
Plant ze in de zomer of de daaropvolgende lente.
Habitat
Woodland Garden Sunny Edge; Dappled Shade;